Şahyryň gözi (6)

Täze gazet. Iki goşgy. Hemme zady ýerbe-ýer ýaly okap çykýarsyň, özüne çekmeýär, ynandyrmaýar. Diňe ynandyrmazlygy-da däl, birhili ýakymsyz täsir döredýär.Näme üçin beýlekä?Birinjisinde − agras äheňde aýdylmaly zat degişme äheňinde aýdylypdyr.Ikinjisinde − degişme äheňinde aýdylmaly zat agras äheňde berlipdir.Diýmek, goşgularyň ritmi olaryň temasyna mahsus däl.Has düşnükli bolsun üçin öz tejribämden bir mysal almakçy. Megerem, bu mysal başlangyç şahyrlar üçin «görkezme esbap» hökmünde kömek eder.«Taýmaz baba» poemasyny … Continue reading Şahyryň gözi (6)

Şahyryň gözi (5)

«Haýsy gazete, haýsy žurnala, haýsy goşgular ýygyndysyna seretseň ─ söýgi, söýgi, söýgi. Beýleki temalardan ýazmak gerek…» diýýäris.Haýsy-da bolsa bir temany başga bir tema garşy goýmagymyz nädogry bolsa gerek. Bir ussa dutar ýasamaga ökde bolsa, ony araba ýasamaýanlygy, başga bir ussa araba ýasamaga ökde bolsa, ony dutar ýasamaýanlygy üçin aýyplamak, megerem, döredijilik prinsiplerine tersdir.Söýgi temasyny çäklendirmek hakynda hiç hili gürrüň bolup bilmez. Gürrüň bolanda-da, ony diňe … Continue reading Şahyryň gözi (5)

Şahyryň gözi (4)

Kerim Gurbannepesow Bir ýaş şahyr şeýle diýdi: «Başga şahyrlaryň kitaplaryny köp okamak meniň goşgularyma zyýan ýetirýär: men olaryň täsirine düşýärin-de, şondan çykyp bilemok».Ýok, bu beýle däldir. Diňe az okaýan adamlar täsire düşerler hem-de şondan çykyp bilmezler.Beýle ýaş şahyrlaryň howsalasy maňa düşnükli. Olar Garsia Lorkany okap iki goşgy, Trýapkini okap − dört goşgy, Rilkäni okap sekiz goşgy ýazýarlar.Ýöne olar hem-ä şol şahyrlary okasalar, onuň daşyndan-da türkmen, … Continue reading Şahyryň gözi (4)

Şahyryň gözi (3)

«Pylan şahyryň äheňi boýunça», «Pylan şahyrdan» (ýagny S. Marşakdan, M. Swetlowdan, Ý. Smelýakowdan…) diýen ýaly öýkünme ýa-da terjime häsiýetli goşgulary döretmäge, elbetde, her bir şahyryň hukugy bardyr. Ýöne şeýle hukukdan hyýanatçylykly peýdalanmak gadagandyr.Marşakdan, Smelýakowdan…diýmek üçin, ilki bilen, şahyryň moral hukugy bolmalydyr. O zeýilli goşgular seniň ömürboýy ýüregiňde berç alyp duran, çykmaga wagt, mümkinçilik tapman duran oý-pikirleriňi daşyňa çykarmak üçin delil hökmünde hyzmat etmelidir. Şol goşgularyň … Continue reading Şahyryň gözi (3)

Şahyryň gözi (2)

Käte käbir uly şahyrlary wagyz-nesihat, didaktik äheňli goşgulary ýazýanlygy üçin ýazgarýarlar. Emma uly şahyrlaryň birnäçesi ömrüniň belli bir pellesinde şeýle goşgulary ýazmakdan saklanaýyn diýse-de saklanyp bilmez. Beýle goşgular köplenç halatda diňe goşgy ýazmak keýpjagazyndan däl-de, has ulurak zerurlykdan gelip çykýar.Bu zerurlyk Magtymguly, Mollanepes, Nowaýy, Rudaki, Sagdy, Haýýam ýaly Gündogaryň beýik şahyrlary hakynda aýtmanymyzda-da, Puşkin, Geýne, Şiller, Gýote, Petefi ýaly beýik şahyrlary hem (Ýewropa poeziýasyna didaktika … Continue reading Şahyryň gözi (2)

“Şahyryň gözi”

Bu ýazgylar edebiýat we durmuş baradaky täsirlerden, içgepletmelerden emele geldi. Ýazgylar çärýek asyryň ýanderpderçeleriniň, depderleriniň sahypalaryndan seçilip alyndy. Bu sahypalar uzak wagtyň dowamynda ýakyn syrdaşym bolupdylar: kä halatlarda olara özümiň iň mukaddes, iň pynhan syrlarymy ynanypdym. Ýöne ol syrlar näçe pynhan bolsalar-da, men olaryň hiç haýsyny-da diňe özüm üçin bellik etmändim. Dürli ýygnanyşyklarda, duşuşyklarda, kärdeşlerim bilen bolan çaýlaşyklarda olaryň birnäçesini orta atypdym, jedelleşipdim, ylalaşypdym, ylalaşmandym…Ýazgylaryň … Continue reading “Şahyryň gözi”

***

Ýer, ýurt hem modadan gaçýar diýýärmiň? Ýert, ýurt diýmek Watan, Seňki hem Meňki. “Moda” diýen sözden milýon ýyl öňki. Watan — ata-babaň mukaddes süňki. Jeýhun kenaryndan Hazara çenli Ol baky. Ýeke-täk. Öňki hem soňky. Ol çalşylýan ýa-da satylýan zat däl, Berildimi — gora mazara çenli. Näbelli soldat dek mukaddesdir ol. Diňe birje parhy — ol baky belli. Ol — seniň göbegiň gömülen ýeri, Ol — … Continue reading ***